Sổ Mẹ và Bé

Tải ứng dụng Sổ Mẹ và Bé

Tải ứng dụng Sổ Mẹ và Bé

Đăng nhập sổ của bạn

Dinh dưỡng hợp lý và chăm sóc trẻ viêm đường hô hấp

Viêm đường hô hấp ở trẻ tăng cao theo chu kỳ mỗi năm, thời điểm trẻ bị mắc nhiều nhất là vào khoảng tháng 9- tháng 12 hàng năm, khi thời tiết giao mùa. Trẻ bị viêm hô hấp thường có biểu hiện: đau họng, sổ mũi, ho, sốt, khan tiếng…

Một số nguyên tắc ăn, uống khi trẻ viêm hô hấp:

  • Trước khi cho trẻ ăn nên làm sạch mũi, họng phòng nôn trớ do vướng đờm
  • Cho trẻ ăn uống, bú mẹ theo nhu cầu, không kiêng khem quá mức.
  • Không ép trẻ phải ăn hết phần thức ăn đã được chuẩn bị, nên chia thành nhiều bữa ăn trong ngày với số lượng bữa ăn có thể ít hơn và thức ăn mềm hơn, dễ nuốt, dễ tiêu hóa, khi đút cho trẻ nên chậm hơn lúc bình thường, bón vào góc miệng. Nếu trẻ không chịu ăn nữa thì sau 30 phút nên ngừng, không nên kéo dài bữa ăn, sau đó có thể cho trẻ ăn những gì trẻ thích như: Sữa chua, các loại bánh, phô mai…
  • Không nên cho trẻ ăn thức ăn, đồ uống lạnh hay thực phẩm mà trẻ có tiền sử bị dị ứng.
  • Nêú trẻ không thích ăn cháo trộn lẫn các nhóm chất dinh dưỡng vào cùng nhau thì tách ra ăn riêng, miễn sao trong bữa ăn đủ tính đa dạng, cân đối, giàu dinh dưỡng.
  • Phụ huynh nên cập nhật thêm kiến thức cơ bản về dinh dưỡng ở các kênh chính thống của bộ y tế để biết cách lựa chọn thực phẩm, sơ chế, chế biến, trình bày món ăn sao cho vừa đẹp mắt vừa giàu dinh dưỡng, hợp sở thích của trẻ.
  • Cho bé uống đủ nước vì trẻ có nguy cơ mất nước do sốt và thở nhanh. Đồng thời, việc uống nhiều nước cũng có tác dụng làm dịu cổ họng và làm loãng đờm.
  • Nếu bé bị nôn mà vẫn tỉnh táo, chịu chơi đùa bình thường thì sau 30 phút cho bé ăn hoặc uống lại sữa, pho mai, súp…để phòng hạ đường huyết và sụt cân.
  • Không lạm dụng việc cho trẻ uống kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, kháng sinh có thể gây loạn khuẩn, kháng thuốc, giảm miễn dịch làm trẻ biếng ăn, chậm tăng cân, chiều cao.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ bị viêm đường hô hấp:

Ảnh minh họa
  • Nên ăn đa dạng thực phẩm:

Mỗi bữa nên ăn đảm bảo đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng: tinh bột, đạm, béo, vitamin và khoáng chất.

Trẻ hay viêm hô hấp nên đưa đi khám sức khỏe định kỳ về chuyên khoa dinh dưỡng nhi, để được hướng dẫn chế độ ăn cá thể, cũng như bổ sung vi chất dinh dưỡng đầy đủ (nếu thiếu), để giúp tăng miễn dịch.

  • Nên ăn đảm bảo đủ nhu cầu:

 

Ăn đủ năng lượng: Trẻ cần ăn đủ năng lượng theo nhu cầu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng

                                               Bảng nhu cầu năng lượng

tuổi

Nhu cầu năng lượng của nam (Kcal/ngày)

Nhu cầu năng lượng của nữ (Kcal/ngày)

0-5 Tháng

550

500

6-8 Tháng

650

600

9-11 tháng

700

650 

1-2 Tuổi

1000

 930

3-5 Tuổi

1320

1230 

Ăn đủ protein: 1g protein cung cấp 4 Kcal

Protein đã được xác định là chất quan trọng số một hay yếu tố tạo nên sự sống, là nguyên liệu cấu trúc, xây dựng và tái tạo các tổ chức trong cơ thể, là thành phần chính của các kháng thể giúp cơ thể chống lại các bệnh nhiễm khuẩn, thực hiện chức năng miễn dịch, giúp cơ thể phát triển cả tầm vóc và trí tuệ.

Nhu cầu protein cho trẻ 6 tháng -16 tuổi là 13-20% tổng năng lượng

Trong 100g phần ăn được: thịt lợn nạc có 19g protein, thịt gà ta có 20,3g protein, cá chép có 16g protein, cá hồi có 22g

                                                     Bảng nhu cầu protein

Nhóm tuổi

Nhu cầu protein khuyến nghị

Nam

Nữ

g/kg/ngày

(g/ngày)

g/kg/ngày

(g/ngày)

0 – 5 tháng*

1,86

11

1,86

11

6 - 8 tháng

2,22

18

2,22

18

9 - 11 tháng

2,22

20

2,22

20

1-2 tuổi

1.63

20

1.63

19

3-5 tuổi

1.55

25

1.55

25

Ăn đủ Lipid: 1 g lipid cung cấp 9 kcal

Lipid là nguồn cung cấp năng lượng và các acid bé,  giúp hấp thu các vitamin tan trong chất béo (A,D, E, K)

Tiêu thụ Lipid quá thấp trong bữa ăn hàng ngày ảnh hưởng đến chức phận nhiều cơ quan tổ chức trong cơ thể, đặc biệt là não bộ và thần kinh, hậu quả là chậm tăng trưởng. Ngay cả khi thức ăn bổ sung của trẻ thường được cho thêm thịt, cá, trứng vốn đã có một lượng nhất định lipid động vật rồi nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu về lipid cho lứa tuổi này, vì thế khi chế biến vẫn cần phải cho cả dầu thực vật và mỡ động vật.

Nhu cầu lipid khuyến nghị: Nhu cầu khuyến nghị lipid theo lứa tuổi như sau:

  • Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, năng lượng do lipid cung cấp là 40-60% năng lượng tổng số
  • Đối với trẻ 6 tháng – 2 tuổi, năng lượng do lipid cung cấp là 30-40%
  • Đối với trẻ 3-5 tuổi, năng lượng do lipid cung cấp là 25-35%
  • Đối với trẻ 6 tuổi đến 16 tuổi năng lượng do lipid cung cấp là 20-30%

                                            Bảng nhu cầu Lipid

Nhóm tuổi/
 Tình trạng sinh lý

Nhu cầu Lipid khuyến nghị (g/ngày)

Nam

Nữ

0-5 Tháng

24- 37

22- 33

6-8 Tháng

22- 29

20- 27

9-11 tháng

23- 31

22- 29

1-2 Tuổi

33 - 44

31- 41

3-5 Tuổi

36 - 51

34 - 48

Ăn đủ glucid: 1g glucid cung cấp 4 Kcal

Là nguồn cung cấp năng lượng chính của cơ thể, glucose là nguồn cung cấp năng lượng chính cho hệ thống thần kinh trung ương…

Nhu cầu khuyến nghị glucid khoảng 55-65% năng lượng tổng số

Trong 100g: gạo tẻ máy có khoảng 76g glucid, bột gạo tẻ có khoảng 82,2g glucid, bánh mỳ có 52,6g glucid.

                                                     Bảng nhu cầu glucid

Nhóm tuổi

Nhu cầu khuyến nghị glucid (g/ngày)

Nam

Nữ

0 – 5 tháng

80 - 90

75 - 80

6 - 8 tháng

90 - 100

85 - 95

9 - 11 tháng

100 - 110

95 - 105

1-2 tuổi

140 - 150

135 - 145

3-5 tuổi

190 - 200

175 - 190

  • Nhu cầu các vitamin và chất khoáng: Theo nhu cầu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng.

Sơ bộ lượng rau quả trong ngày cho trẻ một số nhóm tuổi như sau: Trẻ 6 tháng tuổi (20g rau xanh; 20 – 50g quả chín); 7 – 8 tháng (20 – 30g rau xanh; 50 – 100g quả chín); Trẻ 9 – 11 tháng (20 – 30g rau xanh; 100 – 120g quả chín); Trẻ 1 – 2 tuổi (100g rau xanh; 100g quả chín); Trẻ 3 – 5 tuổi (200g rau xanh; 200g quả chín)

Chăm sóc trẻ viêm hô hấp:

Vệ sinh mũi, miệng

  • Làm sạch mũi: Tình trạng chảy nước mũi, nghẹt mũi khiến bé khó ăn, khó ngủ. Vì vậy, có thể làm thông mũi cho trẻ bằng cách dùng nước muối sinh lý nhỏ vào từng bên mũi để làm loãng dịch mũi, sau đó dùng dụng cụ hút mũi để loại bỏ dịch mũi. Cuối cùng, dùng tăm bông sạch và khô làm sạch lại mũi cho trẻ. Ngoài ra, cha mẹ cũng có thể dùng khăn giấy mềm khô, quấn sâu kèn để làm thông thoáng mũi cho trẻ, tránh gây kích thích đau, đỏ mũi do lau chùi nhiều lần. Cha mẹ lưu ý không dùng miệng hút mũi cho trẻ, tránh lạm dụng nước muối để hút mũi vì có thể gây teo niêm mạc mũi của bé. Đặc biệt, không được nhỏ nước ép tỏi cho trẻ vì tỏi có vị cay, có thể gây bỏng niêm mạc mũi
  • Làm sạch miệng họng, tống xuất đờm ra khỏi đường hô hấp: Trước bữa ăn cho trẻ uống chút nước ấm cho loãng đờm, khum lòng bàn tay, thả lỏng cổ tay vỗ lưng khoảng  3 – 5 phút  cho long đờm,  sau đó có thể dùng khăn gạc ngoáy họng lấy đờm ra, trẻ lớn thì hướng dẫn khạc đờm, nhổ đờm

Chăm sóc khi sốt

Ảnh minh họa
  • Sốt nhẹ từ 37,5 - 38,5 độ C: Chỉ cần cho bé nghỉ ngơi nhiều hơn, uống nhiều nước (orezol, nước trái cây…), ăn các loại thức ăn dễ tiêu hóa và mặc quần áo thoáng mát. Bên cạnh đó, nên chườm nước ấm cho trẻ (nhiệt độ nước 37 độ C) và theo dõi thân nhiệt của bé 30 phút một lần
  • Sốt từ 38,5 độ C: Cần cho trẻ uống thuốc hạ sốt Pacetamol 10 – 15mg/kg/ lần, 4- 6h/ lần, không tự ý phối hợp các loại thuốc hạ sốt, nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Lau mát tích cực cho trẻ bằng nước ấm ở các vị trí như trán, nách, bẹn. Nếu dùng thuốc hạ sốt mà trẻ vẫn sốt cao thì có thể cho trẻ tắm bằng  nước ấm để hạ thân nhiệt nhanh, rồi lau khô phòng co giật (đặc biệt ở những trẻ có tiền sử sốt giật). Đồng thời, cha mẹ cần kiểm tra thân nhiệt của bé thường xuyên, cách mỗi 30 phút/ lần.

Chăm sóc khi ho

Ho có thể do tăng tiết đờm nhớt, tăng xuất tiết hoặc do co thắt các cơ đường hô hấp. Tùy theo nguyên nhân, bác sĩ sẽ có chỉ định sử dụng thuốc phù hợp nên phụ huynh không nên tự ý cho trẻ dùng thuốc. Cha mẹ cũng có thể làm giảm ho, đau họng cho trẻ bằng cách sử dụng các bài thuốc dân gian an toàn như: Ngậm ngậm chanh quất ngâm đường phèn, hoặc hấp với mật ong, uống nước ấm hoặc dùng các thảo dược chế biến sẵn ở dạng siro…

Chăm sóc khi nôn

Khi trẻ nôn nên cho trẻ nằm nghiêng đầu sang một bên, làm sạch chất nôn trong miệng, mũi họng của trẻ và dùng nước ấm, khăn mềm lau khô chất nôn trên người, thay quần áo sạch cho trẻ. Nếu cha mẹ thấy trẻ có triệu chứng nôn nhiều hơn, quấy khóc, không chịu ăn, không chịu chơi, thì cần theo dõi chặt chẽ và nên đi khám sớm vì đây có thể là dấu hiệu đờm đặc hoặc bệnh diễn biến nặng.

Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ uống thuốc chống nôn khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nếu trẻ bị nôn kèm theo các triệu chứng mất nước như môi khô, mắt trũng, khát nước, da nhăn nheo, li bì... phụ huynh nên đưa trẻ đi khám ngay tại cơ sở y tế.

Theo dõi: Trong quá trình chăm sóc tại nhà, nếu bé có các biểu hiện như: Không uống được hoặc bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều, khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, sốt cao liên tục trên 3 ngày,  kích thích quấy khóc, co giật, tiêu chảy,... phụ huynh nên đưa bé đi khám ngay tại các cơ sở y tế để được chẩn đoán và có phương án điều trị đúng, hiệu quả.

Trẻ em là cơ thể đang phát triển, việc chăm sóc và duy trì chế độ ăn uống hợp lý, quan tâm tới chất lượng bữa ăn là rất quan trọng, nhất là khi trẻ bị viêm hô hấp. Do vậy, phụ huynh cần trang bị thêm kiến thức để có thể giúp trẻ nhanh chóng khỏi bệnh, phòng tránh suy dinh dưỡng, giúp trẻ có tương lai tốt hơn.

20/12/2023 08:30

Phòng suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi

Phòng suy dinh dưỡng ở trẻ dưới 5 tuổi

BS. Nguyễn Ngọc Sáng

Suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi là tình trạng cơ thể không được cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng cả về thể chất lẫn trí tuệ của trẻ.

Ngộ độc thực phẩm và một số biện pháp phòng tránh cho học sinh

Ngộ độc thực phẩm và một số biện pháp phòng tránh cho học sinh

ThS. Lê Hồng Dũng – Trưởng khoa Hóa thực phẩm – Viện Dinh dưỡng

Ngộ độc thực phẩm là hội chứng cấp tính xảy ra do ăn, uống phải thức ăn bị ô nhiễm hoặc có chất độc, biểu hiện bằng những triệu chứng dạ dày - ruột, thần kinh hoặc những triệu chứng khác tuỳ theo tác nhân gây ngộ độc.

Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh Đái tháo đường dịp Tết

Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh Đái tháo đường dịp Tết

TS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng

Người bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) cần lưu ý những gì trong dịp Tết? Sau đây là một số các gợi ý để người bệnh ĐTĐ cần chú ý:

Cách tăng mức vitamin D trong mùa cảm lạnh và cúm

Cách tăng mức vitamin D trong mùa cảm lạnh và cúm

Bích Ngọc

Vitamin D là một chất dinh dưỡng quan trọng giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch và cơ thể dễ bị thiếu hụt chất này trong mùa lạnh và cúm, đặc biệt trong những tháng mùa đông có ít ánh sáng mặt trời hơn.

Suy dinh dưỡng do thiếu hụt protein - năng lượng ở trẻ em

Suy dinh dưỡng do thiếu hụt protein - năng lượng ở trẻ em

Anh Vũ

Suy dinh dưỡng thường được coi là tình trạng thiếu calo hoặc thiếu một hoặc nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu như protein, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và sự phát triển trí não ở trẻ em.

Không uống được sữa, nên ăn 7 loại thực phẩm giàu canxi

Không uống được sữa, nên ăn 7 loại thực phẩm giàu canxi

Thiên Châu

Canxi là một khoáng chất cần thiết thường được biết đến có trong sữa và các loại hải sản. Tuy nhiên, một số loại thức ăn từ thực vật cũng chứa hàm lượng canxi cao.

Cho trẻ ăn gì để không mắc bệnh đường hô hấp khi trời rét đậm, rét hại?

Cho trẻ ăn gì để không mắc bệnh đường hô hấp khi trời rét đậm, rét hại?

Quỳnh Mai

Miền Bắc đang ở trong những ngày rét đậm, khiến trẻ dễ mắc bệnh, đặc biệt các bệnh về đường hô hấp. Để phòng bệnh, cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung các loại vitamin cần thiết, giúp trẻ tăng cường sức đề kháng.

Hệ quả của chứng béo phì ở trẻ em

Hệ quả của chứng béo phì ở trẻ em

Ths.Bs. Hoàng Thị Hằng, Viện Dinh dưỡng

Béo phì ở trẻ em là một trong những thách thức sức khỏe cộng đồng toàn cầu nghiêm trọng nhất trong thế kỷ 21. Tỷ lệ trẻ thừa cân béo phì tăng nhanh trong những năm gần đây.

Có phải cứ cho trẻ uống sữa là sẽ cao?

Có phải cứ cho trẻ uống sữa là sẽ cao?

ThS. BS Ngô Thị Hà Phương, Viện Dinh dưỡng

Sữa chỉ là một trong các loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao trong bữa ăn của trẻ, không phải là “siêu thực phẩm” có thể thay thế các thực phẩm khác.

19,6% trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng thấp còi

19,6% trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng thấp còi

Nguyễn Châu

Thực hiện chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ là rất quan trọng trong phòng chống suy dinh dưỡng, thiếu vi chất dinh dưỡng và nâng cao tầm vóc của người Việt Nam.